Onderzoeksprogramma Zembla heeft donderdagavond uitgezonden hoe deals tussen online casino’s en casinostreamers ervoor zorgen dat jongvolwassenen toch in aanraking komen met gokreclame. Dit terwijl dergelijke reclame via rolmodellen en influencers al verboden was onder de Nederlandse kansspelwetgeving. Het programma sprak met verslavingsexperts, onderzoekers, streamers zelf en vertegenwoordigers van de kansspelindustrie.
Van MBO-klas tot livestream
Zembla bezocht casinostreamer Robin Bos, online bekend als NederGaming, die tijdens zijn livestreams twee uur lang gokt op online goksites en zijn kijkers via zijn eigen website aanspoort daar een account aan te maken. Daarna trok het programma naar een MBO-klas in Rotterdam, waar een groot deel van de leerlingen aangaf weleens online te gokken, variërend van live casinospellen tot sportweddenschappen.
Bas Brons van SolutionS Verslavingszorg herkent dit beeld vanuit zijn hulpgroepen, waar deelnemers steeds jonger worden. Enkele deelnemers vertelden hoe gokken voor hen volledig genormaliseerd is geraakt, en één van hen gaf aan een terugval te hebben gehad door het kijken naar casinostreamers.
Onderzoeker Lauranna Teunissen legt in de uitzending uit dat jongvolwassenen nauwelijks nog traditionele gokreclames zien. In plaats daarvan worden zij geconfronteerd met casinostreamers, gerelateerde memes en bekende influencers. Streamer Jordy Storm, vooral bekend van zijn Fortnite-content en populair onder kinderen, besloot ook casinocontent te gaan maken. Middelbare scholieren herkenden hem direct toen Zembla zijn naam noemde.
Grijze zone en lobbybrief
De Kansspelautoriteit (Ksa) verduidelijkte twee maanden voor de uitzending, terwijl de opnames al bezig waren, dat casinostreamers ook onder het rolmodellenverbod vallen. Universitair Docent Danielle Op Heij van de Open Universiteit bevestigt die lezing. Casinostreamers worden niet expliciet genoemd in de wet, maar termen als “influencer” en “vlogger” maken volgens haar voldoende duidelijk dat dit al verboden was.
Toch zocht de kansspelindustrie actief de grenzen op. Zembla citeert uit een lobbybrief waarin werd opgeroepen casinostreamers buiten het reclameverbod te laten vallen. Meer dan de helft van de 29 gokbedrijven met een Nederlandse vergunning gaf toe deals te hebben gehad met streamers. VNLOK-woordvoerder Björn Fuchs stelt dat deze deals in de meeste gevallen over de websites van de streamers gingen, en dus niet over de livestreams zelf. De Ksa heeft ingegrepen met scherpere regels rond ongerichte reclame om dit soort grijze gebieden aan te pakken.
Streamers vertrekken naar Malta
Na de berichtgeving van de Ksa hebben goksites hun deals met streamers beëindigd. Dat betekent echter niet het einde van de casinostreamers zelf. Robin Bos vertelde in Zembla door te gaan als NederGaming, maar dan vanuit Malta. Ook streamer Leftlanepapi overweegt een vertrek naar het eiland.
De twee willen in het Engels gaan streamen voor een internationaal publiek en kunnen daarbij uitwijken naar buitenlandse casino’s, met als doel buiten het bereik van de Nederlandse kansspelwetgeving te blijven. Verslavingsexperts pleiten intussen voor strengere regulering. Jeffrey Wirtz, online bekend als Egbert Kanaal, weigerde zelf een casinodeal maar verklaart wel waarom ze zo effectief zijn. Kijkers bouwen een echte band op met streamers omdat ze er soms zes tot zeven uur per dag naar kijken. Dat maakt de boodschap, aldus Teunissen, een stuk krachtiger dan een traditionele advertentie.