Special | PlayStation Access Controller – Sony is de afgelopen jaren volop aan het inzetten op toegankelijkheid. Het was Naughty Dog die met The Last of Us: Part II een nieuwe standaard zette, waarna veel andere interne studio’s het voorbeeld hebben gevolgd. Maar ook andere uitgevers, met name in het Westen, maken toegankelijkheid een prioriteit bij het ontwikkelen van games en dat is een goede zaak. Mensen met een handicap willen immers net zo goed van games genieten als mensen zonder. Om daarin nog meer aansluiting te vinden, bracht Sony eind vorig jaar de Access Controller uit. Een controller speciaal bedoeld om mensen met een lichamelijke beperking de mogelijkheid te bieden hun ervaring te customizen. Wij spraken met een gebruiker van deze controller.

De handicap van Jos

Je bent hier op PlaySense uiteraard gewend dat we nieuwe hardware aan een review onderwerpen. Dit hadden we ook met de Access Controller kunnen doen, maar de ervaring is vooral relevant in relatie tot een handicap. Dankzij de HiPerks Foundation kwamen we in contact met Jos van den Heuvel. Liefhebber van games sinds zijn zevende, maar hij heeft te maken met een lichamelijke beperking in de vorm van kraakbeen slijtage als gevolg van jeugdreuma. Jos: “Hierdoor staan mijn vingers krom, wat komt doordat ik rond mijn achttiende te maken kreeg met vergroeiingen. Ik kan wel enigszins mijn duimen en rechter wijsvinger normaal gebruiken, maar ik kan mijn vingers niet normaal strekken. Ze staan in een kromme stand.”

In Jos’ geval kan hij de normale controller wel gebruiken, maar vanwege zijn kromme vingers zit het meer klem. “Ik klem de controller tussen mijn handen en dat maakt het lastiger om mijn vingers te gebruiken. Het bereiken van de knoppen gaat bijvoorbeeld niet snel. Het ontbreekt mijn handen aan de reflex wat op zich al moeite kost. Na een uurtje of twee spelen krijg ik ook last van kramp en moet ik stoppen met spelen”, waarmee de beperking van Jos een belemmering vormt om langdurig van games te genieten. Nu heeft hij als vader van twee jonge kinderen genoeg andere dingen aan zijn hoofd, waardoor de sessies doorgaans relatief kort zijn. Desalniettemin merkt hij wel dat het gebruik van de Access Controller een verbetering is, omdat het kramp minder in de hand werkt.

HiPerks Foundation

Dit is een stichting voor jongeren die zich bezighoudt met het samenbrengen van gamers die te maken hebben met een lichamelijke beperking en/of niet-aangeboren hersenletsel. Jongeren die graag games spelen, maar voor wie het niet altijd even vanzelfsprekend is. Deze stichting zet zich in om mensen met een beperking op een laagdrempelige manier bij elkaar te brengen. Hieruit is een community ontstaan waarin jongeren tijdens alsook na hun revalidatie met elkaar in contact staan, samen spelen en meer.

Een ander doel van de HiPerks Foundation is om de zichtbaarheid van deze groep gamers te vergroten. Dit door sociale evenementen op te zetten in lokaal en internationaal verband, alsook zich bezig te houden met andere initiatieven. Je kunt meer informatie over deze stichting vinden op hun website.

Nuttige toevoeging?

De industrie is als het ware een soort inhaalslag aan het maken, want waar toegankelijkheid jaren terug iets was waar niemand bij stilstond, is het nu voor veel ontwikkelaars prioriteit. Een goede zaak, zegt Jos: “Het is belangrijk dat er goed met ontwikkelaars naar toegankelijkheidsopties gekeken worden. Ik zet Quicktime Events bijvoorbeeld standaard uit, want daar liep ik in het verleden vaak op vast. Zo is er een QTE in de Tomb Raider reboot die je normaal gesproken twee of drie keer doet en dan kan je door. Ik ben daar een uur mee bezig geweest en dat is erg frustrerend. Een ander voorbeeld is een Naruto-game op de Xbox 360. Hier moest je tijdens het balanceren de twee triggers ingedrukt houden, maar dat lukte mij niet en dus heb ik het spel nooit meer aangeraakt.”

Dit zijn voor de gemiddelde gamer vrij vanzelfsprekende dingen, maar als je met een lichamelijke beperking zit kan zoiets simpels enorm uitdagend worden, en dat is zonde. In Jos’ geval was het dan maar opgeven of blijven doorzetten tot het lukt, maar dan is de lol er vrij snel vanaf. Even afgezien van de optie dat dit soort elementen tegenwoordig uitgeschakeld kunnen worden, is de Access Controller hier ook een middel voor. Jos: “De controller lost dat op, omdat je nu makkelijker bij de knoppen komt (die je zelf kan mappen). De controller is enerzijds een middel dat euvels oplost en anderzijds moeten ontwikkelaars die toegankelijkheid inbouwen.” Dit stipt eens te meer het belang van de focus op toegankelijkheidsopties aan, want alleen met een controller kom je er niet.

Gezien de controller een basis vormt voor gamers met een beperking, is het belangrijk dat die groep alle vrijheid krijgt om het systeem te modificeren. Daartoe biedt de controller allerlei opties, al is het lastig om aansluiting te vinden met elke lichamelijke beperking. Waar een DualSense als universeel model voor 95% van de gamers prima werkt, is dat met de Access Controller een ander verhaal. Hoewel de basis op zich prima is, loopt Jos wel tegen een kritiekpunt aan en dat is het gebrek van een tweede joystick. “Je moet er eigenlijk twee hebben in plaats van één. Bijna alle spellen speel je met twee sticks en ik heb het nu getest met een gewone controller ernaast, maar niet iedereen is in staat het in die opzet te gebruiken”, zegt hij.

Indien een gewone controller geen optie is, is de speler genoodzaakt twee keer een Access Controller te kopen en dat tikt behoorlijk aan. In aanvulling op de basis is er nog een optie om de Logitech Adaptive Gaming Kit aan te schaffen, waarmee je drukpanelen krijgt die op de Access Controller aan te sluiten zijn. Zo ontstaan er nog meer mogelijkheden, maar ook die set is vrij prijzig. Jos: “Er zijn wel voorzieningen om bijvoorbeeld geld te lenen of subsidie van de gemeente te krijgen, maar dat vormt een extra drempel. Eigenlijk is het beste scenario dat je zelf, op locatie op basis van wat je nodig hebt, een set samen kunt stellen en daar dan een totaalprijs voor betaalt.”

Hij vervolgt: “Ik vind de prijs van de Access Controller in vergelijking met de standaard controller wel meevallen. Het hoeft zeker niet gratis te zijn. Maar met die set van Logitech (indien je die nodig hebt) is het behoorlijk duur. Dit maakt de stap voor veel mensen denk ik te groot om hiermee aan de slag te gaan. Het zorgt voor wat rompslomp, dus vandaar het idee om op locatie een eigen set-up samen te stellen. Dit terwijl iemand meekijkt en adviseert, HiPerks bijvoorbeeld.” Nu is dat een ideale wereld scenario en het is begrijpelijk dat er ergens een lijn getrokken moet worden. Zodoende vormt de Access Controller voor Jos nu een prima basis van waaruit verder gewerkt kan worden al is het gemis van een standaard tweede joystick toch wel jammer.

Het is even wennen

Waar het voor Jos gewoonlijk is om te gamen met een controller, omdat zijn beperking hem alsnog toelaat de DualSense te gebruiken, speelt hij vooral op muscle memory. Het gebruik van de Access Controller was in eerste instantie ook erg wennen. Dit zal ook voor gamers gelden die überhaupt voor het eerst instappen omdat console gamen voor hen eerder niet mogelijk was. Maar dit vormt uiteindelijk geen probleem, althans, niet voor Jos: “Het is de locatie van de knoppen dat even wennen is, maar als je daar handig in wordt moet het wel goedkomen. Kijk bijvoorbeeld naar de Nintendo Wii jaren terug. Een volledig nieuw concept, maar als je er genoeg tijd in stopt pak je het redelijk snel op.”

Hij vervolgt: “Voor mij is het nu nog makkelijker om een gewone controller op te pakken, omdat mijn beperking nog niet té is. Maar als ik er handig in wordt, kan ik mij goed voorstellen dat – afhankelijk van de spellen die ik ga spelen – het gebruik van de Access Controller erg zinvol zal zijn.” En belangrijker nog: “Dit slaat dan vooral op mijn specifieke geval, maar er zijn genoeg mensen met beperkingen die niet in staat zijn een gewone controller vast te houden en voor hen is de Access Controller absoluut een uitkomst.” Ook met het oog op games die steeds complexer worden. Zo zijn er genoeg games met dubbele functies op de knoppen. Het is zo gebruikelijk, maar vormt een extra drempel voor mensen met een beperking.

Zo schetst Jos als voorbeeld een situatie in Hogwarts Legacy: “Er zijn vier basisknoppen met vier functies per stuk, waardoor je op zestien mogelijke uitkomsten komt. Dit is lastig en ik vind dat bedrijven erg hun best doen, maar als je een spel niet kan spelen is dat heel erg jammer. Tegelijkertijd realiseren mensen met een beperking ook dat je niet alles kunt doen. Het fijne is dus dat er gewerkt wordt aan verbeteringen en daar is zo’n Access Controller een goede factor in. We zijn op de goede weg, maar we zijn er nog niet. Er is ruimte voor verbetering, al kijk je dan wel meer naar een specifieke oplossing. Het gros wordt nu bediend en de controller is getest door veel mensen met een beperking. Uiteindelijk wordt de groep die niet kan spelen steeds kleiner en het doel is natuurlijk nul, maar dat is onmogelijk. De eerste stap is nu gezet en dat is al winst.”

Een toegevoegde waarde voor gamers

Veel gamers die Jos via HiPerks kent spelen op pc en hoewel Sony veel titels nu naar dat platform brengt, zijn er ook exclusieve titels die alleen op de PlayStation te spelen zijn. Dat men voornamelijk op pc speelt is vanwege de customization mogelijkheden. Jos: “Voor de console wereld is het redelijk nieuw en met de komst van deze controller pushen we elkaar meer dat je dit of dat gespeeld moet hebben, even los van dat Sony titels ook naar pc port. Hierdoor ontstaat er een meer toegankelijke oplossing om bepaalde games te spelen en dat is een goede zaak.”

Zoals reeds aangestipt biedt de Access Controller een meerwaarde en het is nu de volgende stap om meer specifieke gevallen een oplossing te bieden. Of dit daadwerkelijk iets is wat in de pijplijn zit is afwachten, gezien het denkbaar is dat Sony het hier (hardwarematig) bij laat. Alhoewel, Microsoft introduceerde jaren terug de Xbox Adaptive Controller en heeft eerder deze week een nieuwe controller aangekondigd – wellicht dat dit Sony motiveert om hier eveneens verder mee te gaan. De uitzondering op de regel is Nintendo, die doet zo goed als niks. “Ze hebben wel wat hulpopties dat bepaalde dingen door de game gedaan worden, maar er zijn weinig toegankelijkheidsopties in de spellen zelf. Dat doen andere games beter”, aldus Jos. Die hebben dus sowieso nog een inhaalslag te maken.

Tot slot zegt Jos over de Access Controller: “Wat ik belangrijk vind om te benoemen, is dat het per één verkocht wordt, maar als ik op de webpagina of naar een advertentie kijk, staat nergens dat je er eigenlijk twee nodig hebt. Ik zie wel een gewone controller ernaast, maar dat is niet voor iedereen een oplossing. Je hebt er minimaal twee nodig mocht je beide handen niet met een gewone controller kunnen gebruiken. Een losse extra joystick is essentieel, die je er niet bijkrijgt en dat is een gemiste kans.” Kortom, mocht je overwegen de Access Controller aan te schaffen, dan is dit een punt om rekening mee te houden. Ook blijkt uit de ervaring dat de toepassing ervan heel erg persoonsgebonden is, maar in principe zouden veel gamers dankzij de customization mogelijkheden geholpen moeten zijn met deze controller.